Blog

D’un château l’autre. Nick J. Swarth

‘Conversation Piece’L'un chateau l' autre-1_300dpi (2)

‘Landscape’

L'un chateau l' autre-2_300dpi

L'un chateau l' autre-3_300dpi

L'un chateau l' autre-4_300dpi (2)

The title of the piece (‘D’un château l’autre’) refers to the novel by Louis-Ferdinand Céline, in which he describes his life during and after the Second World War. The barren landscape reminiscent of the war links with Trump’s views on climate change. His political attitude c.q. pathological narcism gets nobody nowhere, which is proven day by day.

Nick J. Swarth aka Störsender aka Janine Ensslin is a poet, performer and visual artist from the Netherlands, as well as the voice & noise of queer rockers Betonfraktion.

Nick J. Swarth_240dpi (2)

Onderhoud met Charl-Pierre Naudé

Foto deur Gerald Zorner

Foto deur Gerald Zorner

Alwyn Roux: Nuwe stemme 6 het pas in 2017 verskyn. Jy en Bibi Slippers is die samestellers. Voor watter uitdagings het jy te staan gekom met die saamstel van die bloemlesing?

Charl-Pierre Naudé: Die uitdaging is maar altyd dieselfde: om ’n stem wat talent het te eien, ráák te sien. Soms is ’n goeie nuwe stem toegegooi onder sy eie pretensie of hebbelikhede, of is dit selfs te subtiel om gou raak te sien. Die samesteller se taak is om sy radar so skerp soos ’n vlêrmuis s’n te kry.

Die tweede uitdaging is wat om te maak met die nuwe stem wat jy wel raaksien.

Daar was twee nuwe stemme, Angie Gallagher en Franco Colin, waaraan min skawing nodig óf moontlik was. Hulle was reeds ver genoeg ontwikkel. As ’n nuwe digter op daardie stadium is, is hulle reeds op dreef en jy as samesteller kom eintlik in die vaarwater. Die verlies hier is dat jy dalk ’n sterker bydrae kon gemaak het as jy hulle vroëer getref het. Die pluspunt is dat hulle jou amper nie nodig het nie. En tog, was dit wonderlik om wel die verlore skakel te help vind vir enkele van Franco se reëls. Sy poësie het ’n sterk serebrale kant en sulke gedigte is wonderlik as hulle slaag.

Wat betref die skawing self, elke nuwe stem vra om ’n ander soort raad of “ingryp” van die Nuwe Stemme-samesteller. Dit gaan afhang van wie die nuwe digter is.

Nuwe-Stemme-6-Omslag---JPEG

Alwyn: Hoe het jy te werk gegaan in die skryf van In die geheim van die dag (2005) en toe Against the light (2007) as Engelse vertaling?

Charl-Pierre: Enkele van hierdie verse het as “private gedigte” ontstaan, wat ek vir ’n meisie geskryf het. Hierdie spesifieke gedigte se eerste weergawes was in Engels. Ek het hulle toe in Afrikaans oorgeskryf, hoewel dit van die begin af vir my duidelik was dat daar ook ’n Engelse bundel sal wees. Sommige van die ander gedigte het toe spontaan in Afrikaans ontstaan. So dit het alles te doen met die skisofrenie van Suid-Afrikaan-wees.

Dit was ’n rare ervaring om “dieselfde” gedig in twee tale te sien gebeur: Dit gaan daaroor om die vorm van die gedig in die ander taal te vind; die ritmes en die skandering, dis dikwels anders in Afrikaans as in Engels.

Against the light

Hierdie bundel se gedigte is dikwels  “idee-gedigte”; die kern van die gedigte is ’n poëtiese idee – ’n bepaalde teenstelling, of ’n vergesig of ’n “gevoelskonsep” of ’n gebeurlikheid, of dit gaan oor ’n “herinnering” by die verteller –  en daarom is ook die meeste daarvan konteks-gedrewe, nie reëlgedrewe nie. Reëlgedrewe gedigte ontstaan dikwels reël vir reël, terwyl konteksgedigte voortborduur vanuit ’n vooraf ingevoelde “raam”, wat van die begin af “daar” is ( maar wat natuurlik ook kan verander soos wat die gedig geskryf word). Die woorde kom dan voort om dié liriese “raam” in te vul.

Dit gaan dus oor die ingewing, dán kom die woord. Met reëlgedrewe gedigte is dit eers die woord en dan die betekenis wat daaaruit groei. Antjie Krog se woordgedrewe gedigte in Mede-wete is hiervan ’n goeie voorbeeld.  (Ek oorvereenvoudig natuurlik nou ter wille van begrip, gedigte is ook soms ’n mengsel van reël – en konteksgedrewe impulse.) In reëlgedrewe gedigte kan jy enige of een van meeste van die reëls neem, en jy sal die gedig se struktuur daaruit kan aflei, die reël sal die struktuur bevat (’n goeie voorbeeld: Mede-wete). In die geval van konteksgedrewe gedigte, soos In die geheim van die dag meestal is, en ook in Al die lieflike dade, kan jy nie die poëtiese struktuur van die mededeling na die reël reduseer nie, want die elemente van die struktuur is oor die gedig as geheel versprei,  dus is die struktuur van die mededeling slegs uit die konteks afleibaar.

In die geheim van die dag

’n Ander onderskeid wat getref kan word wanneer ’n mens praat van onlangse gedigte in Afrikaans, soos byvoorbeeld aangetref in In die geheim van die dag, is die verskil tussen die liriese impuls en die narratiewe impuls. Aangesien ons hier per definisie praat van liriese gedigte, is wat ter sprake is die narratiewe impuls ín die liriese gedig.

Die liriese impuls is myns insiens geneig om die tyd-aspek te “vries”; dit borduur of “karring” op ’n gevoel of insig, en dit maak van kousale gegewens ’n “tydlose moment”. Die narratiewe impuls, daarenteen, werk wel met tyd en tydsverloop as integraal aan die liriek van die mededeling. Die liriese stolling gebeur op ’n ander manier. Dit gebeur onder meer deur middel van  die tyd-aspek, nie deur die tyd-aspek te vries of te stol nie of te minimaliseer nie.

’n Voorbeeld van ’n reëlgedrewe liriese digter uit ’n ander taal is Nederlands se Lucebert.

Ek dink twee gedigte van my wat die narratiewe liriese werking goed illustreer is “Die grond van die voorvaders” en “Twee diewe”. Oor laasgenoemde is al geskryf, so kom ons kyk na eersgenoemde.

In “Die grond van die voorvaders” is daar sprake van ’n stryd wat in die verlede op die grond plaasgevind het. Daar is twee verhale merkbaar, ’n liefdesverhaal en ’n politieke verhaal. Die “grond” is nie net die grond van die politieke erfenis nie, dis ook die “grond” van die geslagtelike liefde, die grond van almal wat voor jou liefgehad het; ’n gesogte grond, maar per definisie versteurd. Die twee geliefdes voel ’n onsigbare, dreigende krag aan, hulle voel gelyktydig verswelg deur en aangetrokke tot hierdie krag.  En dan gebeur iets wat hulle red. Die spil van die gedig is hoe die politieke verhaal ’n metafoor word vir die liefdesverhaal, spiëelbeelde van mekaar. By beide relase is ’n redding betrokke. (Ek was as digter in hierdie tyd nogal deur die beginsels van die WVK beïndruk. Sedertdien het my sienings van die WVK verander. Maar ek dink steeds die vergifnis-idee daar agter is ’n sterk beginsel.)

Die struktuur van hierdie narratiewe liriese gedig verteenwoordig myns insiens die narratiewe liriese vers in sy meer subtiele vorm. Elke gegewe van die narratief het ’n metaforiese, en soms ’n simboliese, bybetekenis. Ek noem een: “die hoë grond”. Dié frase is ’n sleutelgegewe in die gedig, dink ek.

Voorbeelde van konteksgedrewe narratiewe liriese digters op die wêreldtoneel is Yehuda Amichai (Hebreeus, Israel), Raymond Carver (Engels, VSA), en heelparty van Anne Carson se gedigte (Engels, Kanada). Hierdie is baie uiteenlopende digters, bygesê. Tomas Tranströmer (Sweeds), die Nobelpryswenner, is ook ’n goeie voorbeeld. Hoewel ek sou meen sy gedigte is ewe veel beeld-gedrewe.

Van groot belang by die konteksgedrewe narratiewe liriese gedig is die ontknoping, ’n sekere wending, meestal teen die einde van die gedig. Hierdie wending bly oënskynlik verduister in die res van die gedig (terwyl die reëlgedrewe gedig se uiteindelike wending van veel minder belang is, veel kleiner is, en min of meer sigbaar word in die res van die gedig, waar elke reël ’n wending in die kleine bevat).

Daar is al studies gedoen wat van my narratiewe gedigte saam bespreek met Antjie Krog en Loftus Marais se narratiewe gedigte, onder andere. Almal interessant. Die groot verskil tussen my en Krog is reeds hierbo genoem. Daar is ook verskille tussen my en Loftus se narratiewe aanslae. Die up front satiriese aanslag by Marais verwring die voorkoms van die gedigte op ’n bepaalde vooropgestelde manier, terwyl die narratiewe gedigte in In die geheim van die dag  ’n sekere deadpan, alledaagse voorkoms probeer handhaaf. Hierin stem hulle ooreen met sommige van Danie Marais se narratiewe liriese gedigte, hoewel daar weer ander verskille tussen ons twee bestaan, kennelik ’n fokus op die transendente by my en ’n soort weerlegging daarvan deur die sterk ondermaanse klem, by Danie Marais.

’n Opvallende verskil tussen Al die lieflike dade (ADLD) en my vorige bundels is myns insiens geleë in ’n groter klem op die aspek van beeldgebruik by ADLD; op die beeld-binne-die-gedig, byvoorbeeld. Die gedigte werk ook bietjie meer met ’n fokus op die onderfadelings, op die strofe, byvoorbeeld – as draer van ’n beeld-idee.

Al die lieflike dade

Alwyn: Jy het onlangs in die literêre joernaal Stilet 28 (1) vier gedigte van die Nederlandse digter K. Michel vertaal. Kan jy ons meer vertel van jou belangstelling in die digter K. Michel se werk en hoe jy te werk gegaan het om die werk in Afrikaans te vertaal?

Charl-Pierre: Ek het saam met K. Michel voorgelees aan huis van Geno Spoormans en Carina van der Walt in Tilburg. Die geleentheid is jaarliks by Die Wewershuisie te Tilburg. Voor dit het ek hom ontmoet deur Willem van Toorn, die Nederlandse digter en kritikus, en Alfred Schaffer, nog ’n Nederlandse digter.

Michel skryf nogal sintetiese verse, dis geheel en al sy eie “kopkosmos” daai. Hy is besig om allerlei idees oor skepping en die Skepping oor te dra, meestal intens ontluisterend, en jy moet die Nederlandse digkunsgeskiedenis ken om agter te kom watter sinspelings hy besig is om los te torring. Geno Spoormans het my vertel, anders sou ek Michel se gedigte vereenvoudigd verstaan het. Die paradoks is hulle IS eenvoudige gedigte. Maar veel minder eenvoudig as die eenvoud self, as jy my weerspreking volg. Michel is nogal ’n anti-intellektuele digter – op sy beste is dit ’n waardige posisie om in te neem – ek is presies die teenoorgestelde – en terwyl ek saam met hom om ‘n tafel gesit en vertaal het, het hy soms vir my gegrinnik,  asof hy sê: “Hou nou gerus op om so diep te kyk, man, dis alles oppervlak, dis net gedigte … “ Dis dan wat ek onwillekeurig nog dieper wil kyk. K. Michel is ’n man wat maklik grinnik.  Ek moes elke nou en dan afkyk om seker te maak my broek het nie afgeval nie. Hulle maak nie meer gordels soos in die ou dae nie. En, nou ja, Michel is ‘n man wat maklik grinnik, soos ek sê.

Die verfynings van daardie vertalings het ek en Geno Spoormans oor Skype gedoen, hy in Tilburg en ek wat in Berlyn sit. Dit was somer in Berlyn se strate, en ek het op ’n kol my studeerkamerlig afgeskakel om die hitte te verminder. Dus was dit net ek en die flikkerende ge-Skype voor my. (Ek het wel ’n leeslampie aangehad, anders sou Geno my nie van so ver weg kon sien nie.) Die venster was oop en ’n bries het ingewaai. Charlottenburg-stasie se treine het elke dan en wan verbygedreun. Ek en Nicky, my vrou, het in dieselfde woonstel gebly as die filmmaker Jim Jarmusch toe laasgenoemde in Berlyn woonagtig was in die jare tagtig (rondom 1986). So, Jarmusch moes dikwels op dieselfde balkonnetjie gestaan en uitkyk het; wat ’n pragtige straat, Windscheidstrasse; en ek sweer hy moes Charlottenburg-stasie se treine op ’n kassetjie opgeneem en in sy rolprent Mystery Train gebruik het, want dit is presies dieselfde tydsintervalle van treine wat kom en gaan (Jarmusch se fiktiewe treine was  in  Memphis, Tennessee, die plasing van die rolprent). Nou kyk, jy kan my nie vertel dat jy Deutsche Bahn-tydsintervalle op elke plek op aarde vind nie. Dis fokken spesifiek. Maar dit daar gelaat. Wat ek eintlik wil sê: Dit was ook somer in een van die gedigte van Michel wat ons vertaal het. Is ek reg? Ek het nog nie my Stilet in ontvangs geneem nie, daar is nog vertalings wat ons gedoen het, maar ek onthou die gevoel van sinergie tydens die vertaalproses: die somer, en die somer. Ek dag jy sal belangstel in die stukkie useless information.

Alwyn: Watter digters se verse lees jy graag en watter digters beskou jy tans as toonaangewende digters?

Charl-Pierre: Dit gaan afhang watter area van die digkuns ons oor praat. Dis ’n moeiliker vraag om te beantwoord as bv.: Wie was die toonaangewende na-oorlogse Europese digters, of Sestigers. Daar is ’n kakofonie van tone daarbuite, en almal van hulle word “aangegee”.  Ek hou van verskillende digkunste vir dit wat hulle is. Op verskillende tye het ek van verskillende digters gehou. Ek sou myself nie as meer belese in die digkuns beskou as enige van my tydgenote nie. Maar ’n goeie bundel kan my omtik, hoor. Op my leeslys staan volgende Johan Myburg se nuutste digbundel, Uittogboek.

Toonaangewende digters? Ek dink Alfred Schaffer se Mens.dier.ding is redelik toongewend. Ek dink die Duitse digteres Sylvia Geist is hermeties besonders en beeldend roerend. Ek dink ’n na-oorlogse digter soos Paul Celan is baie goed, maar weens sy politieke beduidenis, wat weliswaar baie beduidend is, waarskynlik effens oorskat. Ek dink die digteres Ulrike Draesner doen interessante dinge met die tema van historiese geheue. Een van my gunsteling oorlogse/ na-oorlogse digters is die Oos-Duitse Johannes Brobowski. Ek kan in hierdie trant voortgesels. Ek verneem onlangs van die bestaan van ’n baie besonderse Oostenrykse digteres, Christina Lavant, gestorwe, en raar. Daar is name wat stelselmatig uit die geskiedenis na vore tree as groots, wat bittermin te doen het met tyd en historiese plasing. Hulle oorskrei beide. Dit neem tyd vir sulke name om aan te meld. Terloops, ek hou baie van Miroslav Holub (Tsjeggies) se gedigte. Die Nederlandse vertaling, De geboorte van Sisyphus, is die beste. Schaffer was interessant genoeg die redakteur van die publikasie by Bezige Bij destyds.

Alwyn: Is daar ’n mark vir Afrikaanse gedigte wat na Engels vertaal word?

Charl-Pierre: Dis ’n kontensieuse punt. Die plaaslike Engelse digkuns is baie in sy eie reflekse opgetrek, en kom jy uit ’n ander hoek, wel dis soos om by ’n partytjie van ’n spul outiste op te daag. Hels interessant hoor, maar probeer nou gesels? As jy hallo sê dan word jy aangekyk of jy iemand se sonbril probeer steel het. En dít lánk ná sononder. Ek meen, waddefok? Dit beteken nie die ouens kan nie ook gaaf wees nie, mens moet net jou deel doen en in die verbygaan ’n ietsie in die punch strooi. Dis ’n inkennige lotjie. Alan Finlay en Nadine Botha tel onder my bedeesde gunstelinge. Botha is baie eksperimenteel beeldend, sy is onnodiglik onbekend. Finlay is ook as samesteller en voormalige redakteur van New Coin bekend.

Dan is daar die “swart tradisie” in Engels. Hier staan een vir my uit: die woordgees Vonani Bila. Bila skryf in Engels sowel as in XiTsonga en Sepedi. Wat min mense weet is dat hierdie man onlangs ’n werkstaak voltooi het wat hom rondom vyf-en-twintig jaar geneem het, as ek reg verstaan. Hy het ’n verklarende woordeboek vir sy moedertaal saamgestel, die eerste so ’n woordeboek vir sy taal,  wat glo so dik is soos die muur van ’n Middeleeuse klooster. Dis die soort stille heldedaad wat verrig word in donker Afrika.

Ek dink daar is ’n argument voor uit te maak dat daar ’n noodsaak is vir Afrikaanse gedigte om in Engels vertaal te word, omdat Engels die vernaamste deurgangspoort na ander tale is. Maar noodsaak en mark is nie dieselfde ding nie.

Alwyn: Jy is tans besig met die skryf van ’n proefskrif in die filosofie. Waarom juis die filosofie? En waaroor handel jou studie?

Charl-Pierre: Ek het nog nie begin skryf daaraan nie. Ek lees nog. Ek werk op Arbeit am Mythos deur Hans Blumenberg. (Work on Myth is die Engelse weergawe wat ek lees.) Ek hoop om eendag dié baksteen ook in Duits te lees. Blumenberg is ’n filosoof van die geskiedskrywing, dus skryf hy ook uitgebreid oor die kunste en letterkunde. Filosofie is ’n soort “aanvoorwerksterrein” waar jy die afkoms kan gaan leer ken van die inhoude waarmee jy daagliks omgaan. Alles het ’n afkoms. En dis waarom filosofie vir my belangrik is.

En filosofie verskil op ’n kardinale plek van die digkuns: Dit probeer objektief wees. Wat ’n lieflike, verlore strewe! (niemand weet dit beter as juis filosowe nie.)  Sweet people. Ek kry sommer trane in my oë (en koop nog ’n filosofie-boek). Ja, die filosowe … ek weet te min van hulle … daarom beplan ek om my doktorsgraad daarin te doen.

Alwyn: Ek dink aan die spreker se uitspraak in die gedig “Wetenskap” uit Al die lieflike dade (2015) –

God. Wetenskap. Die liefde.
Die een behoort die ander
meer gereeld te sien.

In watter verhouding staan die poësie vir jou ten opsigte van die wetenskap?

Charl-Pierre: Dis ’n wonderlike vraag! Dis onder meer waaroor Blumenberg se dikke knewel van ’n boek, wat ek sou vertaal as “Miteswerk”, handel. Wetenskap en religie en kuns, hulle is almal modusse van die weet. Almal belangrik. Almal verskillend, maar oorvleuelend. Die poësie is ook ’n vorm van “weet”, en waarskynlik die mees intens subjektiewe manier. Wetenskap, weer, wil mos alles bewys. Dis sy manier. O gonna, hy wil net bewys. Probeer nou enige iets met ’n gedig “bewys”? Jy kan “wys”, ja, maar nooit “bewys” nie.

Alwyn: Is jy tans kreatief besig? Is daar sprake van nuwe verse? Moontlik ’n nuwe bundel?

Charl-Pierre: Ek was kreatief besig gewees hierdie jaar. En ek beoog ’n nuwe roman. Ou roman? Oukei, laat ek vertel: Ek het ’n romannetjie gepleeg, en die outjie verskyn in Junie by Tafelberg. Ek het nog een in gedagte.

Invitation to the Annual 67 Poems for Freedom event that will take place on Tuesday 18 July 2017

The Unisa Poetry Society, the Department of Afrikaans and Theory of Literature, and the College of Human Sciences at Unisa are once again planning to host the annual 67 Poems for Freedom in collaboration with Freedom Park on Tuesday 18 July 2017.

Date: Tuesday 18 July 2017
Time: 09:00-13:00
Venue: Freedom Park, Salvokop
RSVP: loftiz@unisa.ac.za before 12 July for free entrance
(only 130 tickets – includes Freedom Park tour)

The event emphasises the importance of engaging with the concept of freedom in the South African context. What is the meaning of freedom 23 years after South Africa’s first democratic election? How is freedom expressed in our daily lives as South Africans? The project is not only about celebrating freedom in its historical context, but also reinterpreting the concept of freedom in our daily lives as citizens of the country.

The morning will commence at 09:00 with a tour of Freedom Park, followed by the poetry readings from 10:30-12:30. The poets that will be reading their poems at the event include Raphael d’Abdon, Zena John, Lisa Combrinck, Allan Horwitz, Xitha Makgeta, Natalia Molebatsi, Yami Banda, Emma Bekker, Desiré Gird, Naomi Nkealah, Jonathan B. Tucker, Nkateko Masinga, and Andries Oliphant.

Would you be interested in performing your poem about freedom at the 67 Poems for Freedom event at Freedom Park on Tuesday 18 July as part of the open mic session? Contact Alwyn Roux at erouxap@unisa.ac.za before or on 12 July 2017.

 

Dat is hoe het gaat. Maria du Pré

Er viel een boom in het bos.
Het was de laatste ljublum boom.
De mieren wouden er niet wonen.
De vogels wouden er niet wonen.
Geen bosdier wou er wonen.
De zon scheen erdoor het gat dat de boom daar liet
Hoog in de takken van het bos.
Een ryselboom-saadje voelde warme zonnestralen regenden
En het groeide heel snel in het gat dat de andere boom daar liet.
En niemand weende voor de ljublum boom.

Want dat is hoe het gaat in het bos.

Er viel nog eens een boom in het bos.
Een man hakte hem om voor overleving.
Hij bouwde er een hut, er waren andere beesten
Die niet bosdieren waren.
Hij plantte bomen de ouden te vervangen.
Toen stierf hij.
De beesten werden bosdieren, maar stierven ook.

Want dat is hoe het gaat in het bos.

Er viel heel een bos
Rokende gele machine kwamen, hakten, scheurden, rieken, brandden,
verscheurden…
Toen werd het een boerderij – vlees voor fast food.
Wat voor een wrede beest zijn men die aanbidt bij de tempel des Mammon.
Ik hoop op een dag dat men sterven zal.

Want dát is hoe het gaat in het bos.

the two lions. Raphael d’Abdon

 

i have been invited to read a poem about freedom,
but i don’t have a poem about freedom,
all i have is
a story
about two lions

when we were kids
we used to go to a bar
to play videogames and
see the lion

in the backyard
there was a 20 square meters cage
where nick, the owner,
kept a lion called
toni

he fed him with
meat scraps and pasta
but mostly pasta

we sat in silence and
watched toni eating

his claws had been cut off
his teeth were yellow and weak
and he had sad, beautiful, eyes

in 5 years
we never heard him roaring
nor saw him walking

he was always lying down
either dozing off or
staring at some distant
imaginary place

one day we went to the bar
played a few games and waited for nick to
feed toni

but he didn’t

“nick, why are you not feeding toni today?” we asked
“he went back to the savannah” he said

we went to the backyard to check
toni wasn’t there

we never saw him again

in 1992 i came to south africa
a land were a lionized freedom fighter
had just been released
from his cage

when i saw him on tv i thought of
toni
for the first time in 10 years

his broken claws
his fragile teeth,
and his sad, beautiful eyes

and i wondered
how can a lion
that has spent most of his life in a cage
come out from it
still a lion?

how can he find his way in the savannah
if all he has ever known is
a concrete floor and
iron bars?

how can he be able to hunt if
his legs are weary
his claws useless
his teeth falling?

all such a lion can do
– i thought –
is lie down
and wait for his jailer to
feed him with
leftovers

the old,
south african lion
was clawless and
had harmless teeth
and sad, beautiful eyes

he was
staring at some distant,
imaginary place

and he was blabbering

about a thing he called

freedom

or something like that…

 

Call for contributions

Call for contributions
Theme: Climate change & Donald Trump

Contributions accepted from 1 June to 31 August 2017

“The very feeling of wondering whether the catastrophe will begin soon is a symptom of its already having begun.” (Timothy Morton, Hyperobjects)

Donald Trump’s decision to withdraw the United States from the Paris Agreement on Climate Change has disastrous consequences for our planet. It is a gesture with a very clear message – Donald Trump and his supporters want to put America first but at the cost of the planet. It is time to react against Trump’s ignorance and anti-intellectualism by writing about the impact of climate change on our planet. The reaction against Trump can take on various forms, for example, by making artworks on the impact of droughts, writing poems about the effects of industries on the environment, composing of music representing the lifetime of nuclear materials, writing creative essays on the threats of plastics on marine life, and so forth. In solidarity with the French President Emmanuel Marcon, we need to emphasise the many ways we share the responsibility to “make our planet great again.”
We accept a variety of contributions including:

• poems and short stories
• essays (academic or other)
• interviews
• photographs and artworks (only high quality, at least 1mb)

Please include a short (single sentence) biography and photo of the author to be published on guillotine.blog. You are welcome to forward this submission request to other possible candidates.

Send your contribution for review to Alwyn Roux guillotinemagazine@gmail.com

https://www.theguardian.com/environment/video/2017/jun/02/make-our-planet-great-again-macron-rebukes-trump-over-paris-withdrawal-video

Oproep om bydraes
Tema: Klimaatsverandering & Donald Trump

“The very feeling of wondering whether the catastrophe will begin soon is a symptom of its already having begun.” (Timothy Morton, Hyperobjects)

Donald Trump se besluit om die Verenigde State uit die Paryse ooreenkoms oor klimaatsverandering te onttrek het verreikende gevolge vir die planeet. Dit is ‘n gebaar met ‘n baie duidelike boodskap – Donald Trump en sy ondersteuners wil Amerika eerste stel, maar ten koste van die planeet. Dit het tyd geword om teen die onbedagsaamheid en anti-intellektualisme van Trump op te tree deur te skryf oor die impak van klimaatsverandering op die planeet. Die reaksie kan verskillende vorms aanneem, byvoorbeeld deur die maak van kunswerke oor die impak van droogtes, die skryf van gedigte oor die uitwerking van industrieë op die omgewing, die komponering van musiek oor die leeftyd van kernafval, die skryf oor die gevare van plastiek vir die seelewe, ensomeer. Stuur jou bydrae aan guillotinemagazine@gmail.com. In solidariteit met die Franse president Emmanuel Marcon, is dit nodig om die verskillende maniere te beklemtoon waarop die verantwoordelikheid by ons berus om “die planeet weer eerste te stel.” Ons aanvaar verskeie bydraes wat insluit:

• gedigte en kortverhale
• essays (akademies of ander)
• onderhoude
• foto’s en kunswerke (slegs hoë kwaliteit, ongeveer1mb)

Sluit asb. ‘n kort (een sin) biografie en foto van die outeur in om op guillotine.blog gepubliseer te word. Jy is welkom om die oproep om bydraes aan ander moontlike kandidate aan te stuur.

Stuur jou bydrae aan Alwyn Roux
guillotinemagazine@gmail.com

https://www.theguardian.com/environment/video/2017/jun/02/make-our-planet-great-again-macron-rebukes-trump-over-paris-withdrawal-video

Interview with Małgorzata Drwal

Alwyn Roux: Jy is tans ʼn dosent in die Departement van Nederlands en Suid-Afrikaanse Studies by die Adam Mickiewicz Universiteit in Poznan, Pole. Sal jy ons meer vertel van die voorgraadse en nagraadse kursusse wat tans by die departement aangebied word?

Małgorzata Drwal: Our Department offers full BA and MA Dutch studies programmes, as well as South African BA specialisation within the English studies programme – and in this respect we are unique because we are the only academic centre in Poland offering this specialisation. We teach quite a broad spectrum of subjects, ranging from intensive language courses to literature, cultural studies or linguistics. Those who choose South African specialisation learn Afrikaans; furthermore we focus on cultural studies, where our students learn about geography and history, folklore, popular contemporary culture, film but also business and economy. Naturally, there is a module on literature created in South Africa, both in Afrikaans and in English. Our aim is to present South Africa as a melting pot of cultures, a country with its complexity and richness.

When it comes to the Dutch studies programme, our ambition is to balance tradition on one hand and our modern times and their challenges on the other hand, so our curriculum is diverse. Besides, of course, Dutch as a foreign language module, we offer courses on culture and literature of the Low Countries, and at the same time we focus on translation – both literary and non-literary translation, and language in the context of business and economy.

Alwyn: Jy hou jou besig met verskillende tale en letterkundes soos byvoorbeeld die Suid-Afrikaanse, Nederlandse en Engelse letterkundes. Waar het jou belangstelling in die Suid-Afrikaanse studies begin? Watter raakvlakke vind jy tussen die tale en letterkundes?

Małgorzata: My road to South African literature was not the shortest one, since it led via English and then Dutch. My first choice was English, which is probably not surprising since the language is so ubiquitous. I was overwhelmed by the richness of English literature. I’ve always liked the sound of the language, so different from Polish which has many rustling sounds and excessive – one might think – concentration of consonants. I like the structure of English which, being a Germanic language, is totally different from Polish – a Slavic langauge with a complex and irregular grammar. English seemed so logical and almost mathematical when campared with my mother tongue. English is a language which allows to look at different worlds; literature created in this language is so diverse because it is created in many countries with their various histories and peoples with their various sensibilities. I discoverd how reading and writing in English made me think and comprehend reality in a different way than I’m used to in Polish.

During my third year of BA in English literature I started studying Dutch because I just wanted to learn a new language – but a language less common, from my Polish perspective, than for example German or French. That was pure curiosity. And I began to like Dutch with its guttural sounds. Compared to the smooth flow of English, it sounds as if it was all sharp egdes. And the ability to read texts in Dutch opened for me one more gate to access other worlds. Even though I’m aware that my way of grasping these other worlds is imperfect and burdened with my Slavic, Central European perspective.

I wrote my MA in English on Victorian literature, where the social aspect is obviously quite prominent. I focused on how literature utters criticism by means of metaphors and textual devices. During my Dutch studies I attended courses in colonial literature and an introductory course to Afrikaans and South African literature and culture. The instructor was professor Jerzy Koch who later became my PhD advisor. So it was prof. Koch who encouraged me to focus on South Africa, more specifically to combine my interests and background as an English and Dutch studies graduate. The result was my PhD project on women life writing from the period of the Anglo-Boer war.

When it comes to what I think that links all those languages and literatures – it is that they open my mind to different perspectives. I was approaching South Africa gradually, first through English, then Dutch, finally through my rather imperfect grasp of Afrikaans, basing mostly on written texts and applying my perception of them as mechanisms and structures, puzzles to decipher. All these langauges force me to think and read in a different way, less automatic, more conscious. I am aware of my foreign, tentative way of interpreting South African literature and cultural phenomena. My perspective is mediated; metaphorically speaking, I look through my Central European eyes with Dutch and English glasses.

Alwyn: Sal jy meer kan uitwei oor jou eie navorsing, veral betreffende jou PhD-tesis?

Małgorzata: My PhD thesis focused on personal writings referring to the Anglo-Boer war. More specifically, I dealt with diaries and memoires written by Boer women and published in English, Dutch and Afrikaans. What I found most interesting was what happened to a personal text when it was published, the process of transcending the personal sphere and the fact that once published no text is any longer personal. How does it happen that a text written to relieve personal trauma becomes a product of the times it which it is published, and why is it so easy for a personal life story to be appropriated for propaganda or official history making?

In my work I chose three texts to discuss in detail: Met die boere in die veld by Sarah Raal, Tant Miem se kampdagboek by Maria Fischer and The Kappie Kommando by Johanna Brandt. All those texts have histories of publications, i.e. they have been published several times in changed editions or translations. I found it particularly interesting that the interpretation of the same text can dramatically change depending on the historic moment of publication, and the political and cultural background of the reader – so on circumstances which lie beyond the intention of the author. To discuss those changing interpretations I focused on paratexts. Such elements as prefaces or introductions, footnotes, dedications, illustrations and even the title – especially when translated – function as mechanisms which influence the reading process, and which evoke given associations in various interpretive communities. I analysed those various paratextual elements to illustrate how they guide one’s reading of a book so that it matches the ideology which is in fashion at a given moment.

tant-miem-e1496390998459.jpg

Alwyn: By die ALV-kongres in 2016, het jy ʼn referaat gelewer met die titel, “Een vertaalde tekst en een vertaalde ideologie: de Amerikaanse Jezus-socialist in Zuid-Afrika. Hulle Noem my Timmerman van Upton Sinclair in het vakbondstijdschrift Die Klerewerker/The Garment Worker“. Sal jy ons meer kan vertel oor die vakbondtydskrif en die tydvak waarin dit verskyn het?

Małgorzata: The first issue of Die Klerewerker/The Garment Worker appeared in October 1936 and I focus on its editions till 1950s. As the title suggests, it was a bilingual magazine and an official organ of the Garment Workers Union from the 1930s on. In that time it were mostly women who worked in clothing industry in Johannesburg, most of them in fact migrated to the city in search of employment. Since the working and living conditions were very poor and those women were simply exploited, the GWU’s aim was to instruct workers in their rights and teach them how to fight for them, and in practice, to spread the idea of socialism. Each issue of the union’s magazine consisted of a section in English and in Afrikaans running back to back. The English texts discussed current issues of the union, there were e.g. reports from meetings or negotiations with factory managers. The Afrikaans section focused mainly on culture and there were literary texts such as poems, songs, theatre plays, short stories, most of which was originally written in Afrikaans by the women workers-activists, but among them I came across an Afrikaans translation of the novel by Upton Sinclair They Call me Carpenter.

TheyCallMeCarpenter

Alwyn: Die fokus van die referaat het onder andere gehandel oor die vertaling van die Amerikaanse roman van Upton Sinclair, getiteld They Call me Carpenter (Hulle noem my Timmerman). Sal jy ons meer vertel van die wyse waarop die vertaler van die teks, Hester Cornelius, gepoog het om die buitelandse ideologie van sosialisme aan die fabriekswerkers in Suid-Afrika bekend te stel? Die skakel tussen sosialisme en Christendom is veral interessant. Sal jy ons meer vertel van die ver-taling van die ideologie (sosialisme) in religieuse terme van Christendom.

Małgorzata: The novel They Call me Carpenter is in fact a rewriting of the history of Jesus set in America of the 1920s, so in a sense it is a translation. In the book Jesus wanders through the modern Western City and – just like in the Bible – he preaches before crowds and heals the sick, and sympathises with poor, exploited workers. Upton Sinclair wrote the book to protest against abuses in America in the Progressive Era, but he drew upon an older literary tradition originated in England. Industrialisation and exploitation of workers in the late 19th century served as a background for a series of rewritings of the life of Jesus. Authors realised that if Jesus lived in their, modern times, he would be a working man, a proletarian and a socialist who loves the poorest and the abused, and believes that all poor workers must unite to oppose capitalists – the embodiment of evil.

Factory workers in South Africa were mostly people coming from countryside, strongly attached to traditional values represented by religion and family farm, distrustful of foreign ideas, such as socialism. Socialism was a new ideology offering them a way out of poverty, so their values had to be adjusted to the changed situation of an industrialised city. Activists of the Garment Workers Union, such as Hester Cornelius, had to overcome the reluctance of workers and literary forms published in their magazine seemed to be an effective tool to achieve this end. The reader – a woman working in a factory – could easily notice a parallel between the story of Jesus in America and her situation in the 1940s in Johannesburg. What is most important is that this reader is familiar with the biblical story of Jesus, recognizes it as belonging to their own tradition and realises that ideology of socialism stems from Christianity – they are both based on love and equality of all people. So literature served as a bridge which made it possible to link traditional Christian values with new values of socialism.

Alwyn: Watter Poolse digters of skrywers sou jy graag in Afrikaans wou lees?

Małgorzata: Stanisław Lem – especially his The Cyberiad (in Polish Cyberiada) or Fables of Robots (Bajki robotów). These are collections of grotesque science-fiction short stories, but there is a lot of humour and philosophy. Lem’s approach to the language is very creative and playful – with lots of neologisms and puns, so I imagine that translating Lem is a real challenge. Lem’s books have been translated into many languages, but I am not aware of any translations into Afrikaans.

To illustrate the ingenuity of Lem and the difficulty the translation of his works entails, here is a passage from The Cyberiad about a machine that generated poetry. In the Polish original the machine was requested to write a poem of no more than six lines, the topic being cybererotica, music, black people, betrayal, incest and tragedy. Futhermore the verses have to rhyme and every word must begin with the letter c.

Here’s the Polish version

“Cyprian cyberotoman, cynik, ceniąc czule
Czarnej córy cesarskiej cud ciemnego ciała,
Ciągle cytrą czarował. Czerwieniała cała,
Cicha, co-dzień czekała, cierpiała, czuwała…
…Cyprian ciotkę całuje, cisnąwszy czarnulę!!”

The author of the English translation, Micheal Kandel, had to be very inventive and here is the result:

“Just a minute,” said Klapaucius, annoyed. He was trying to think of a request as difficult as possible, aware that any argument on the quality of the verse the machine might be able to produce would be hard if not impossible to settle either way. Suddenly he brightened and said:

“Have it compose a poem — a poem about a haircut! But lofty, noble, tragic, timeless, full of love, treachery, retribution, quiet heroism in the face of certain doom! Six lines, cleverly rhymed, and every word beginning with the letter S!!”

“And why not throw in a full exposition of the general theory of nonlinear automata while you’re at it?” growled Trurl. “You can’t give it such idiotic — ”

But he didn’t finish. A melodious voice filled the hall with the following:

“Seduced, shaggy Samson snored.
She scissored short. Sorely shorn,
Soon shackled slave, Samson sighed,
Silently scheming,
Sightlessly seeking
Some savage, spectacular suicide.”

The poem is much different but I think that it retains the absurdist character of the original. I would love to read an Afrikaans version of it.

(Here’s more about this passage: https://medium.com/@mwichary/seduced-shaggy-samson-snored-725b5a8086d9#.j9tntyxj1)